Đã đến lúc các doanh nghiệp cần chuẩn bị cho một thế hệ AI không thể đoán trước

Còn quá sớm để dự đoán chính xác tương lai của AI. Các nhà lãnh đạo lo ngại về việc bỏ lỡ làn sóng công nghệ tiếp theo đang vô tình đặt cược rủi ro vào tương lai của công ty họ.

Mùa thu năm ngoái, ChatGPT, chatbot do OpenAI phát triển, đã bất ngờ nổi lên, chứng tỏ sức mạnh của AI trong việc tạo ra e-mail, bài luận, công thức nấu ăn, báo cáo tài chính, bài báo và ý tưởng của riêng nó. Goldman Sachs ước tính rằng trong thập kỷ này, 300 triệu việc làm sẽ bị loại bỏ hoặc giảm đi phần lớn do tác động của AI.

Với tốc độ phát triển đáng kinh ngạc, không có gì ngạc nhiên khi rất nhiều giám đốc điều hành đi đến cùng một kết luận: Chỉ trong vòng vài năm nữa, các hệ thống AI mạnh mẽ sẽ thực hiện công việc nhận thức ở cùng cấp độ (hoặc thậm chí cao hơn) lực lượng lao động là con người. Bị thu hút với các khả năng của AI, lo ngại về việc tìm kiếm và giữ chân những người lao động có trình độ, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đã hình dung ra một tương lai của thị trường việc làm mà gần như không có sự xuất hiện của con người. Theo quan điểm của các chuyên gia, đây là một tính toán vô cùng sai lầm.

Đầu tiên, còn quá sớm để dự đoán chính xác tương lai của AI – đặc biệt khi AI chỉ là một phần nhỏ của một lĩnh vực có nhiều mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, mỗi mối quan hệ đều ở các giai đoạn phát triển khác nhau. Những công việc cụ thể nào sẽ bị AI loại bỏ và thời điểm bị loại bỏ chỉ là phỏng đoán. Hệ thống AI thực hiện một nhiệm vụ là chưa đủ; đầu ra phải được chứng minh là đáng tin cậy, được tích hợp vào quy trình làm việc hiện có và được quản lý để giải quyết các vấn đề về tuân thủ, rủi ro và quy định.

Thứ hai, trong thời kỳ gián đoạn nhanh chóng do công nghệ tác động, các nhà lãnh đạo tập trung vào lợi ích trước mắt hơn là việc mạng lưới giá trị của họ sẽ biến đổi như thế nào trong tương lai. Khi AI phát triển, nó sẽ yêu cầu phải hình dung lại toàn bộ các phân khúc kinh doanh trong thời gian thực, nhưng trước khi chúng ta có ý thức đầy đủ về tương lai sẽ như thế nào. Bạn có nhớ những ngày đầu tiên của Internet và các trình duyệt web được xem là giải trí không? Không có ai lên kế hoạch cho sự chuyển đổi cơ bản mà cả hai yếu tố này đều sẽ bùng nổ. Khi đó, chúng ta không thể đoán trước được một ngày nào đó nó sẽ ảnh hưởng đến các cuộc bầu cử tổng thống hay tạo ra các công ty nghìn tỷ đô-la đầu tiên trên thế giới.

Để chắc chắn, các giám đốc điều hành ở thời điểm hiện tại phải đưa ra quyết định trong môi trường phức tạp nhất mà chúng ta từng thấy kể từ những ngày đầu có Internet. Các nhà lãnh đạo lo ngại về việc bỏ lỡ làn sóng công nghệ tiếp theo đang vô tình đặt cược rủi ro vào tương lai của công ty họ. Dưới đây là các bước mà mọi nhà lãnh đạo nên thực hiện để chuẩn bị cho một thế giới không chắc chắn, nơi lực lượng lao động con người và trí tuệ nhân tạo cùng tồn tại nhưng sẽ phát triển theo những cách không thể biết trước được.

Chuẩn bị cho một tương lai không thể đoán trước

Đây là một nghịch lý: Chúng ta cần nghĩ về lực lượng lao động đang phát triển cùng với AI, thay vì bị AI thay thế. Lực lượng lao động sẽ cần phải phát triển và người lao động sẽ phải học các kỹ năng mới lặp đi lặp lại trong nhiều năm. Các nhà lãnh đạo phải áp dụng một cách tiếp cận mới để tối đa hóa tiềm năng của AI trong tổ chức của họ, đòi hỏi phải theo dõi những phát triển chính trong AI một cách khác nhau, sử dụng quy trình lặp đi lặp lại để nuôi dưỡng lực lượng lao động sẵn sàng và quan trọng nhất là tạo ra các kịch bản tương lai được chứng minh bằng bằng chứng thách thức lối suy nghĩ thông thường trong tổ chức.

Các nhà lãnh đạo có thể làm gì để vượt qua giai đoạn này?

Đầu tiên, hãy tiết chế kỳ vọng về những gì AI có thể và sẽ làm cho doanh nghiệp của bạn

Trong lịch sử, AI đã trải qua các giai đoạn liên quan đến những đột phá, nguồn tài trợ tăng vọt và những khoảnh khắc ngắn ngủi được quan tâm rộng rãi, sau đó là những kỳ vọng bị bỏ lỡ và sự thu hồi vốn.

Năm 1970, Marvin Minsky, một nhà khoa học máy tính có ảnh hưởng và là một trong những người sáng lập AI, chia sẻ với tạp chí Life rằng trí tuệ nhân tạo tổng hợp – một AI có khả năng nhận thức không thể phân biệt được với con người – chỉ còn ba năm nữa là ra đời. Hãy nhớ rằng vào những năm 1970, sức mạnh tính toán cần thiết cho một AI như vậy vẫn chưa tồn tại. Siêu máy tính vẫn chỉ là lý thuyết. Máy tính cá nhân cũng vậy. Datapoint 2200 và bộ xử lý của nó cuối cùng đã trở thành kiến trúc nền tảng cho thứ mà chúng ta gọi là PC. Những tham vọng lớn lao mà Minsky và các đồng nghiệp hứa hẹn không bao giờ thành hiện thực nên nguồn vốn và tiền lãi cạn kiệt. Điều này lại xảy ra vào năm 1987, khi một lần nữa, các nhà khoa học máy tính và doanh nghiệp lại đưa ra những lời hứa táo bạo về lộ trình dành cho AI nhưng điều đó không bao giờ khả thi.

Mặc dù mạnh mẽ nhưng các công cụ AI sáng tạo phổ biến hiện nay – ChatGPT, Midjourney, DALL-E 2 – vẫn chưa phải là sản phẩm hoàn chỉnh. Chẳng bao lâu nữa, mọi người sẽ cảm thấy khó chịu với chúng và nhận ra rằng mặc dù AI có thể tạo ra nội dung nhưng nó chưa đủ tốt để sử dụng. Tương tự, vẫn còn rất sớm khi nói đến các công cụ AI dành riêng cho y học, khí hậu và khoa học đời sống. Để AI có thể thực hiện được những điều kỳ diệu mà chúng ta kỳ vọng – ở quy mô lớn và tiết kiệm chi phí – cần phải làm nhiều việc hơn nữa. Hãy nhớ rằng, những công cụ này vẫn chỉ tồn tại trên lý thuyết cho đến thời gian gần đây.

Các nhà điều hành cần hiểu rõ các chức năng thực tế mà AI sẽ thực hiện trong tổ chức của họ. Họ cũng nên thực tế về các cơ hội và rủi ro mà AI sẽ mang lại. AI không phải là một vật thể nguyên khối và chúng ta chỉ mới bắt đầu một quỹ đạo rất dài. Điều này nghe có vẻ trực quan, nhưng theo quan sát của tôi, rất ít nhà lãnh đạo hiện tại có thể phát triển một chiến lược thực tế nhằm liên kết các hoạt động trong thời điểm này với tầm nhìn trong tương lai, tuyên truyền nó trong đội ngũ quản lý và điều chỉnh các chỉ số hiệu suất cho phù hợp.

Thứ hai, đánh giá xem dữ liệu sẽ được AI sử dụng như thế nào ở hiện tại và trong tương lai

Dữ liệu kinh doanh là vô giá vì khi một mô hình đã được xây dựng, việc chuyển những dữ liệu đó sang hệ thống khác có thể tốn kém và phức tạp về mặt kỹ thuật. Hiện tại, các nền tảng AI mới nổi không dễ dàng tương tác và nguyên nhân nằm ở thiết kế. Các nền tảng AI sáng tạo đang phát triển thành những khu vườn có tường bao quanh, nơi các công ty tạo ra công nghệ kiểm soát tất cả các khía cạnh trong hệ sinh thái của họ. Các công ty AI lớn nhất đang cạnh tranh để giành thị phần và lượng dữ liệu khổng lồ mà họ cần để làm cho mô hình của họ trở nên cạnh tranh nhất. 

Các hệ thống AI ngày nay đang được tạo ra bằng cách sử dụng một kỹ thuật được gọi là học tăng cường với phản hồi của người dùng, hay RHLF. Về cơ bản, hệ thống AI cần phản hồi liên tục của con người, nếu không chúng sẽ gặp rủi ro khi học và ghi nhớ thông tin sai. Càng nhập nhiều dữ liệu thì càng cần phải chú thích, gắn nhãn và đào tạo nhiều hơn. Ngày nay, công việc này được tự động hóa để thu hút người lao động ở các nền kinh tế mới nổi như Kenya và Pakistan. Khi AI phát triển, ta sẽ cần đến các chuyên gia có kiến thức ở cấp độ cao. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp không lên kế hoạch cho một tương lai có đơn vị RHLF nội bộ được giao nhiệm vụ liên tục giám sát, kiểm tra và điều chỉnh các hệ thống và công cụ AI. (Điều cuối cùng mà bất kỳ nhà lãnh đạo nào cũng muốn là một hệ thống AI không được giám sát đưa ra quyết định về cách tự cải thiện.)

Ngay cả với những con người được đào tạo trong vòng lặp, các doanh nghiệp phải liên tục tạo ra các kịch bản có thể gặp rủi ro khi làm việc cùng với các hệ thống AI sáng tạo, đặc biệt là các hệ thống do bên thứ ba vận hành. Đó là vì hệ thống AI không tĩnh; chúng đang được cải thiện dần dần theo thời gian. Với mỗi sự phát triển mới, những rủi ro và cơ hội tiềm ẩn mới sẽ xuất hiện. Vì vậy, một nhóm chuyên trách sẽ chịu trách nhiệm giám sát các hệ thống AI tổng quát khi chúng đang học hỏi, cũng như các thách thức an ninh mạng liên quan, và họ nên phát triển các kịch bản ngắn gọn “điều gì sẽ xảy ra nếu” để hình dung những cách mà mọi thứ có thể xảy ra sai sót.

Tương tự, khi AI phát triển thì cơ hội để mở ra sự tăng trưởng mới cũng sẽ tăng theo. Điều đó có nghĩa là các doanh nghiệp cũng nên có một nhóm phát triển kinh doanh nội bộ chuyên môn để phát triển các kịch bản ngắn hạn và dài hạn cho vô số cách mà các công cụ mới nổi sẽ cải thiện năng suất và hiệu quả, dẫn đến phát triển sản phẩm, thúc đẩy đổi mới, v.v..

Thứ ba, khi nói đến AI, các nhà lãnh đạo phải chuyển trọng tâm từ dưới lên trên

Điều này có vẻ phản trực giác, vì nhiều người coi AI sáng tạo như một phương tiện để giảm chi phí vận hành. Các chatbot thông minh ngày nay sẽ sớm nhường chỗ cho các hệ thống đa phương thức, là những AI có khả năng giải quyết các vấn đề và hoàn thành các mục tiêu khác nhau cùng một lúc.

Chìa khóa để sử dụng AI đa phương thức hiệu quả là hiểu cách thức và những gì cần ủy quyền cho máy, để cả con người và AI đều có thể hoàn thành nhiều việc hơn thông qua cộng tác thay vì làm việc độc lập. Tuy nhiên, việc ủy quyền là điều mà các chuyên gia thường gặp khó khăn: Họ giao quá nhiều hoặc không đủ hoặc giao không đúng nhiệm vụ. Làm việc cùng AI đa phương thức sẽ đòi hỏi người lao động phải nắm vững nghệ thuật ủy thác.

Một khi lực lượng lao động hiểu cách ủy quyền chính xác, họ sẽ đóng vai trò như một lực lượng nhân rộng trong các tổ chức. Các nhóm riêng lẻ có thể có nhiều tham vọng hơn trong việc phát triển lợi nhuận của công ty thông qua việc lên ý tưởng và mô phỏng các dòng doanh thu mới, tìm kiếm và thu hút khách hàng mới cũng như tìm kiếm nhiều cải tiến khác nhau cho hoạt động chung của công ty.

Điều này báo trước một tương lai đòi hỏi một cách tiếp cận khác để nâng cao kỹ năng. Hầu hết người lao động sẽ không cần học cách viết mã hoặc cách viết các lời nhắc cơ bản như chúng ta thường nghe tại các hội nghị. Thay vào đó, họ sẽ cần học cách tận dụng AI đa phương thức để làm được nhiều việc hơn và hiệu quả hơn. Chỉ cần nhìn vào Excel, công cụ được 750 triệu người lao động tri thức sử dụng hằng ngày. Phần mềm này bao gồm hơn 500 chức năng – nhưng đa số mọi người chỉ sử dụng vài chục chức năng vì họ không hiểu đầy đủ về cách kết hợp số lượng lớn các tính năng mà Excel cung cấp cho các công việc nhận thức hằng ngày của họ. Bây giờ, hãy tưởng tượng một tương lai trong đó AI – một phần mềm phức tạp hơn nhiều – có mặt khắp nơi. Sẽ còn lại bao nhiêu tiện ích chỉ vì các nhà lãnh đạo doanh nghiệp tiếp cận quá hẹp việc nâng cao kỹ năng?

Khung điều hướng lực lượng lao động AI đang phát triển

Chuyển đổi lực lượng lao động là một tác dụng phụ không thể tránh khỏi của quá trình phát triển công nghệ và các nhà lãnh đạo cần một phương pháp có hệ thống để xem tương lai của tổ chức của họ sẽ như thế nào sau sự phát triển của AI. Để đạt được mục tiêu đó, khuôn khổ đơn giản này sẽ giúp các nhà lãnh đạo trong bất kỳ tổ chức nào dự đoán cách thức và thời điểm lực lượng lao động của họ sẽ cần thay đổi để tận dụng AI. Mục tiêu không phải là đưa ra những dự đoán dài hạn hay thậm chí là sẵn sàng cho mọi thứ – mà là giúp các tổ chức sẵn sàng cho mọi thứ khi AI tiếp tục cải tiến.

Nguồn: HBR

Trả lời

LET'S GO
SUBSCRIBE
awesome
Sed ut perspiciatis unde omnis